Dichterbij Verwey

Boven de piano hangt een schilderij waar ik zelden naar keek. Dat komt omdat de afstand tussen het schilderij en mijn 'vaste' plek in huis wat te groot is om het goed te kunnen zien. Dat het schilderij nogal donker is en het veel licht nodig heeft om het 'tot zijn recht te laten komen', zoals dat heet, helpt ook niet echt. Ik vroeg me vaak af wat er nou mooi of goed aan was en waarom manlief dit jaren geleden heeft aangeschaft. Is het niet een beetje deprimerend ouderwets schilderwerk? Is het niet een beetje een onhandige rommelige compositie? Wat staat er nou eigenlijk op?

Toen een jaar of vier geleden manlief vroeg of ik de lijst wat kon opknappen – er zit een namelijk een behoorlijk forse lijst om het schilderij, dat op zichzelf niet zo heel groot is (40 x 32) – zag ik het werk pas voor het eerst echt van dichtbij. Ik was verrast. Tjee, dit is goed. Wat een vakmanschap. En wat is er veel op te zien. Een wonderlijke compositie blijft het, maar dat is juist wat het mede zo goed maakt. Wat mij daarbij ook opviel is dat het meesterwerkje behoorlijk kwetsbaar is omdat het is geschilderd op een niet al te dikke soort triplexplaat.

Van wie is het? Het is een Kees Verwey, zegt manlief. Kees Verwey? Is dat toevallig familie van? 'Ja, dat was zijn oom.'
Kees Verwey (1900 – 1995) was een neefje van de dichter en letterkundige Albert Verwey (1865 – 1937). Warempel, het kan toch geen toeval zijn dat ik deze week door de map columns op mijn pc bladerde en daarin verschillende documenten tegenkwam met columns waaraan ik ooit wel begon, maar die ik nimmer voltooide. Tja, ik ben geen Chatbot, mijn schrijfsels kunnen verzanden en als dat gebeurt, laat ik ze liggen om er meestal nooit meer naar terug te keren. Hoe dan ook, een van de onvoltooide columns ging over een portret van Albert Verwey, geschilderd door Jan Veth.

Het eerste dat mijn aandacht trekt is de schilderskoffer

Kees Verwey is en was bepaald geen onbekende naam en zijn nalatenschap is groot. Hij liet duizenden schilderijen, aquarellen en tekeningen na die te vinden zijn in de Verweyhal, die een onderdeel is van het Museum De Hallen en het Frans Hals Museum te Haarlem. Maar één schilderij zit daar in ieder geval niet tussen, namelijk het werk dat hier boven de piano hangt. En wat is daar nou op te zien?

Het eerste dat mijn aandacht trok is de schilderskoffer. Het houten koffertje dat op de stoel ligt is zo onmiskenbaar, iedere kunstschilder zal het ogenblikkelijk herkennen. Het is een beetje vervelend dat dat witte kommetje erop staat, want nu kunnen we de koffer niet zomaar openklappen om te zien wat er allemaal in zit. Kijk eens hoe hij met een paar ruige verfstreken de suggestie weet te wekken van de spiegeling in de deksel. Je ziet het effect pas goed als je een stukje naar achteren loopt of wanneer je door je oogharen kijkt. Doe maar eens.

Over de stoel hangt doek of lap. Achter de stoel staat een tafeltje waar een steelpan op staat en kennelijk een glas of twee glazen, nee wacht,.... het is een soort fles; ook dat zie je beter door je oogharen. Een beetje verwarring is niet erg, want de toets is lekker los en daar houden we van. Naar alle waarschijnlijkheid heeft Kees Verwey dit 'gewoon' rechtstreeks in zijn atelier geschilderd. De voorstelling is een stukje van zijn atelier, dat deed hij vaker. Tja, waarom zou je de deur uitgaan als het meest inspirerende voor je neus ligt.

Dit schilderij blijft mooi boven de piano hangen en af toe loop ik er even naar toe. Dichterbij Verwey.