Anton Brand
In deze rubriek plaatst exto elke maand een interview met een van haar kunstenaars in de rubriek 'Uitgelicht'. Deze keer is het de beurt aan Anton Brand.
Hoe ben je in aanraking gekomen met jouw manier van werken?
Als schilder ben ik autodidact, al heb ik door mijn bouwkunde-opleiding aan de TU-Delft wel een zekere basis meegekregen wat tekenen en aquarelleren betreft. Vanaf ongeveer 1990 ben ik mij intensiever met aquarelleren gaan bezighouden, gestimuleerd door verschillende cursussen bij aquarellisten. Aquarellen maakte ik vrijwel altijd op mooie plekken in de vrije natuur, maar dat is vanwege mijn lichamelijke toestand recent veranderd.
Het schilderen in olieverf heb ik omstreeks het jaar 2000 ontdekt en dat was een heel andere ervaring. Weliswaar gaat het ook om compositie, kleur en helderheid van opzet, maar een groot verschil is dat het binnen gebeurt aan de hand van een schets of een foto. Het materiaal geeft voor mij aanleiding tot een intenser gebruik van kleuren. Ook de dynamiek is anders: het gaat geleidelijker en je bent er langer mee bezig over het algemeen.
Wat is het verhaal bij je inzending?
Ik ben 83 jaar en schilder vanaf 1990. Aanvankelijk alleen in aquarel en in de vorm van landschappen, later ook in olieverf.
De bijgaande aquarel toont een abstract beeld ontleend aan een Japans karakter. Zowel bij de aquarellen als bij de olieverven is een steeds verder gaande abstrahering te zien in mijn werk.
Intrigerend vind ik de gedachte dat deze ontwikkeling, die zich gedurende de laatste eeuw in de westerse schilderkunst heeft voltrokken, gezien kan worden als een reflectie op de ontwikkeling van de maatschappij. De cultuursocioloog Anton Zijderveld zegt in zijn werk “De culturele factor” (1983) : In de ‘volop gemoderniseerde, abstracte maatschappij’ is sprake van slijtage van bestaande culturen zonder dat daar een nieuwe overheersende cultuur voor in de plaats gekomen is. Dat ‘gat’ wordt opgevuld door de huidige consumptiecultuur. Wij zijn de kinderen geworden van de vervreemding, die eigen is aan de gemoderniseerde maatschappij.
Uiteraard valt daar meer over te zeggen, maar ik wil het hier kort houden.
Het is niet zo dat ik door zo’n cultuursociologische visie abstracter ben gaan schilderen. Ik kom via verschillende kanalen op hetzelfde terecht.
Het verschijnsel van de steeds abstracter wordende wereld houdt me wel op meerdere fronten bezig.
Wie of wat inspireert jou in je werk?
Dat is zowel bij de aquarellen als bij de olieverfschilderijen het spel tussen concrete en abstracte vormen. Met de nadruk op het woord spel. In de loop van mijn ontwikkeling als schilder (1990-2022) is de nadruk verschoven van concrete vormen naar abstractie. Maar het is niet zo dat ik nu alleen nog maar abstract werk maak. Het blijft elke keer weer zoeken naar datgene wat het schilderij spannend maakt. Dat is per geval weer anders: bijvoorbeeld een vreemd surrealistisch element dat zich ‘als vanzelf’ manifesteert. Soms is het ‘in één keer raak’ en soms duurt het heel lang voor het werk voor mijn gevoel af is. Bij de aquarellen is bij mij de streek van het penseel op het papier steeds belangrijker geworden. Dat legt de nadruk op het moment en ook: het gaat snel en is dan of goed of mislukt.
Het blijft elke keer weer zoeken naar datgene wat het schilderij spannend maakt
Welk werk heeft een speciale betekenis voor jou en waarom?
Het bijgaande berglandschap is voor mij heel bijzonder. Het is 120x150 cm en dat is voor mij heel groot, maar het bijzondere zit voor mij in de plek. Het is een dorpje in een streek van Nepal waar nog geen toeristen kwamen toen wij er waren en waar een vriendin van ons in uiterst primitieve omstandigheden oogoperaties uitvoerde. Het schilderij is een soort droombeeld van die bijzondere ervaring.
Kunst is voor mij het vorm geven aan dromen op papier of op doek
Hoe zou je je techniek omschrijven?
Olieverfschilderijen en aquarellen.
Wat betekent kunst voor jou?
Kunst is voor mij het vorm geven aan dromen op papier of op doek. Zoals dromen alle kanten kunnen op gaan zo is dat ook met mijn werk. Het schilderen is voor mij het spelen met de een of andere droom.
