Naar alle columns

De kleine grote held

Door Agnes Frijlink

Röntgenfoto Horus
Röntgenfoto Horus

Zo had ik Horus nog nooit gezien. Ik staarde naar de rare zwartwit foto, gemaakt door een machine die door de huid heen kijkt en de ingewanden en botten blootlegt. Horus, een van mijn twee valkparkieten, werd een maand geleden plotseling ziek. Ach en oei, wat een verdriet en zorgen om mijn kleine grote held. Slapeloze nachten. In de 15 jaar dat deze vogels ons huishouden delen, zijn ze nooit ziek geweest. Valkparkieten kunnen wel 23 a 25 jaar worden. Mits ze gezond blijven. Omdat Horus ondanks zijn ziekte zoveel vechtlust toonde, fluisterde ik in zijn oortje: 'geen stad is te ver voor een knokker als jij'. Via lokale dierenartsen werd ik doorverwezen naar een specialist in Utrecht. Daar is deze röntgenfoto gemaakt.

Nee, zo had ik Horus nooit gezien. Röntgenfoto's zijn altijd raar, ze laten de vergankelijke binnenkant zien van dat vervoermiddel waarin onze geest onderdak heeft. Het is zo'n vreemd idee dat als die machine ermee ophoudt, wij ook ophouden. Het zien van de foto van Horus ontroerde mij; dat kwestbare en weerloze lijfje waarin dat eigenaardige zieltje woont met die enorme wilskracht.

Horus is geen vogeltje, Horus is......

Toen ik ging zoeken met de zoektermen liefde en vogels in de kunst, kwam ik op een wonderlijk artikel uit van E.de Jong: Erotica in vogelperspectief in de 17e eeuwse genrekunst. Vogels worden afgebeeld als symbool voor liefde, niet alleen voor geestelijke liefde, maar ook ondubbelzinnige vleselijke liefde. Zien we een man afgebeeld die een vrouw wijst op een kooi met vogels, lijkt dat een onschuldige prent, maar wil hij gewoon met haar naar bed. Overigens geldt deze vogelsymboliek ook voor de onderschriften van deze afbeeldingen. Vogelen betekende seks hebben en als je als vrouw een vogelaar kende, had je een minnaar.

Libido (gravure)
Libido (gravure) — Jacob Matham naar Hendrick Goltzius

Op de gravure 'Libido' van Hendrick Goltzius (1589) (door Jacob Matham, het origineel is kennelijk verloren) zien we de personificatie van Libido met een vogel op haar hand. De vogel staat hier voor wellust. Overigens, dit is niet vulgair bedoeld; geestelijke- en lichamelijk liefde zijn geen tegengestelden. De vogel van Libido is geen grap, maar een serieus symbool van verlangen.

Op het werk van Jacques de Gheyn, 'Vrouw treurend over dode vogels' (1620), zien we een in het zwart geklede vrouw die treurt over drie dode vogels; een patrijs, een duif, en een ijsvogel. Hoe dit werk te interpreteren is niet helemaal zeker, maar vermoedelijk verwijst dit naar het verdriet om het verlies van haar minnaar oftewel, haar vogelaar. Een minnaar met meerdere kwaliteiten, als ik de vogels zo bekijk.
Als je iets weet over de betekenis van vogels in de 17e eeuwse kunst, dan kijk je heel anders naar dit werk en dat is ook wel jammer eigenlijk. Ik dacht dat die mevrouw verdrietig was over de dood van deze vogels. Dat zou ik zijn.

Vrouw treurend over dode vogels
Vrouw treurend over dode vogels — Jacques de Gheyn

Gelukkig gaat het met mijn kleine grote held Horus intussen een stuk beter. De medicatie slaat aan. En als ik Horus in mijn hand houd om hem zijn medicijnen te geven, is dat geen symbool van liefde, het is liefde. Liefde, met een groot verlangen om nog heel lang met zijn allen bij elkaar te blijven.