Eens in de zoveel tijd zal het interviewteam van Exto een kunstenaar die meer dan twee jaar geleden is geïnterviewd opnieuw een aantal vragen stellen. Zijn er vragen blijven liggen? Wat is er in de tussentijd gebeurd? En hoe gaat het met de kunstenaar in kwestie?


Naam: Grietje Bouman
Woonplaats: Winterswijk
Opleiding: Creatieve Therapie Beeldend (HAN, 2001) - fotografie en Keramiek
AKI (Academie voor Kunst en Industrie) Enschede – discipline fotografie
Website: http://www.grietjebouman.nl





Was het je van begin af aan duidelijk dat fotografie jouw medium is? En herinner jij je de eerste foto nog die je maakte, waarbij je dacht of zag: dit is meer dan zomaar een foto?
Ja dat was deze:




Ik heb fotograferen altijd leuk gevonden. Ik was als een kind zo blij met mijn eerst spiegelreflexcamera en ik trok er ook toen al op uit om te fotograferen. Ik ben een natuurmens en fotografie ging vooral daarover, maar ik maakte ook familie en vakantiekiekjes.
Pas tijdens mijn opleiding voor creatieve therapie (1998) begon fotografie als medium, eigenlijk per ongeluk, heel interessant te worden. Ik deed beeldend onderzoek naar de eigenschappen van water en had grote ijsballen gemaakt waarmee ik grote installaties maakte die ik in allerlei stadia fotografeerde. Omdat smelten de bekendste eigenschap van ijs is legde ik alles fotografisch vast. Dat ging toen nog allemaal analoog. Ik had helemaal niet de intentie om kunstzinnige foto's te maken, het was voor mij op dat moment gewoon het vastleggen van een proces, en van mijn eigen fascinatie voor verschijnselen als transparantie, cohesie, adhesie, lijn, reflectie, het veranderingsproces van vorm naar vormeloos.
Toen ik wat afstand had genomen van het werk zag ik pas dat wat ik had gedaan meer was dan zomaar wat foto's maken. Het waren verstilde geheimzinnige beelden waar ik steeds naar wilde blijven kijken. Ik ben in de daaropvolgende jaren aandachtiger gaan fotograferen en uiteindelijk aan deze opleiding afgestudeerd met onder andere deze serie foto’s:





Was je voordat je naar de AKI ging bekend met kunstfotografie, en waren er fotografen van wie het werk je aansprak? Zo ja, wie en waarom?
Nauwelijks. Natuurlijk kende ik wat grote namen, Corbijn, Olaf en Dijkstra maar ik ben me pas later gaan verdiepen in het werk van andere fotografen. Ik was wel een bewonderaar van Richard Long omdat ik destijds in de manier waarop hij werkt parallellen zag met de manier waarop ik beeldende processen documenteerde. Voor hem is fotografie een manier om te laten zien hoe hij zijn ingrepen doet in het landschap, een bewijs, iets waarmee hij naar huis kan gaan en wat hij de wereld kan laten zien. Het is iets dat nog bestaat als zijn sculpturen door invloeden van de natuur onzichtbaar zijn geworden.





Je gebruikt(e) jezelf ook regelmatig als model. Waarom is dat, en hoe ga je dan te werk?
De belangrijkste reden dat ik mezelf fotografeer is dat ik niet mooi hoef te zijn. Als je met modellen werkt is het toch vaak zo dat men dát juist belangrijk vindt terwijl ik helemaal geen zin heb om me daarmee bezig te houden.
Ik kan juist gefascineerd zijn door onvolmaaktheden en die fascinatie wil ik volgen. Een andere reden is vooral praktisch: ik heb mezelf altijd bij me. Soms kijk ik in de spiegel en zie opeens iets dat ik direct wil vastleggen. Rimpels, uitgroei in mijn haar, een plooi, een lijn, een bolling, een krater. Voor dat soort werk fotografeer ik vaak via een spiegel maar ik gebruik ook zelfontspanner of afstandsbediening als het zo uitkomt. Soms werk ik met een camera op statief, soms met een klein digitaal cameraatje uit de hand.
Ik vind het ook gaaf om mezelf door water of glas heen te fotograferen omdat je dan rare vervormingen krijgt, daar ben ik gek op.
Voor de Scan Me!-serie heb ik een A4-scanner als camera gebruikt. De afbeeldingen die ik op die manier van mijn eigen lichaam maakte liet ik op stof printen. De afzonderlijke delen naaide ik vervolgens aan elkaar en de zo ontstane ‘zak’ vulde ik met piepschuimkorrels zodat ik een zelfportret in 3D had. Ook hier vind ik de vervorming die ontstaat door druk van lichaamdelen op de glasplaat fascinerend. Het zelfportret heb ik nooit in zijn geheel gebruikt, wel de foto’s die ik maakte gedurende het hele maakproces, net als destijds met de ijsballen.




Wat zijn de voordelen en wat de nadelen van het jezelf als model gebruiken?
Voordelen: ik heb mezelf altijd bij de hand en kan dus ideeën direct uitwerken. Ik kan het me veroorloven om te klungelen, dingen te laten mislukken, steeds weer opnieuw te doen. Ik kan met mezelf dingen uithalen die ik te gênant vind om met anderen te doen. Als ik dingen ontdek bij een bepaalde lichtval die ik interessant vind dan kan ik daarvan meteen gebruik maken en ten slotte heb ik zelf de totale controle over het beeld. (wat ook wel eens een nadeel kan zijn).
Nadeel is dat het soms onhandig is. Toen ik bijvoorbeeld de Scan Me!-serie maakte moest ik in allerlei ongemakkelijke houdingen op de scanner liggen en ook nog eens oppassen dan het glas niet zou breken. Probeer maar eens een scan te maken van je rug of van de bovenkant van je schouder en tegelijkertijd de muis bedienen en op het scherm te kijken of alles er wel goed op staat.



Als ik naar je werk van de laatste twee jaar kijk, denk ik te zien dat je werk minder persoonlijk wordt en de boodschap naar de achtergrond gaat; het gaat meer en meer over het beeld.
Wellicht zie ik dat verkeerd, daarom de vraag: Hoe zou je eigen ontwikkeling van de afgelopen 2 1/2 jaar omschrijven? En kun je dit doen aan de hand van wat voorbeelden uit eigen werk?
Wat je ziet klopt wel voor een groot deel voor het werk dat op de site te zien is. Ik denk dat mijn oog meer en meer getraind raakt, ik merk dat ik de wereld en de mensen daarin ook vaak waarneem als een hoeveelheid vormen, lijnen en vlekken en kleuren. De afgelopen jaren heb ik ook veel tijd gestoken in documentair fotowerk. Het betreft langlopende projecten die nog niet zijn afgerond. De foto’s daarvan zijn niet op Exto te zien omdat ik vind dat documentair werk niet goed tot zijn recht komt op een website.
De ‘Special Love’ serie die ik in 2009 maakte is een uitzondering. Deze heb ik geplaatst omdat ik toch wel graag wil dat mensen weten dat dit ook een manier van werken is die ik toepas.
Komend voorjaar vindt een van de documentaire projecten zijn eindvorm in een boek waarvoor ik kort geleden een uitgever heb gevonden. In dat boek is het transformatieproces te zien van een man die twee jaar geleden nog een vrouwenlijf had. Ik heb hem maandelijks geportretteerd en ook gefotografeerd in zijn dagelijks leven en tijdens bijzondere gelegenheden, na operaties enz.

Religie/aanbidding is ook een langlopend documentair project met daaraan gekoppeld de zeven hoofdzonden. Daarvoor ga ik veel op pad, naar bijvoorbeeld Lourdes, Kevelaer, religieuze festivals etc. Het liefst ga ik naar plekken waar veel mensen bij elkaar komen om een of andere (voor mij) mysterieuze rituele handeling uit te voeren. Vandaag bijvoorbeeld was er in Kevelaer een bedevaartstocht voor teckels. Met priesters, rondspattend wijwater en al. Ik laat zien hoe de mens zijn geluk zoekt. Ik wil daarover geen oordeel uitspreken maar wil wel laten zien hoe we zoeken.
Dus ja, ik ga wel steeds meer uit van het beeld maar in het documentaire werk dat ik maak gaat het vaak ook juist over personen. Toch merk ik dat ook in dat werk het beeld belangrijker is geworden. Ik vind het kicken als vorm en inhoud samenvallen.



De afgelopen jaren heb ik meer lef gekregen. Ik stap makkelijker op onbekende mensen af, maak makkelijker contact, ik durf meer te vragen en durf dichterbij te komen. Dat heb ik echt moeten leren. Het liefst fotografeer ik mensen ongemerkt. Dat heeft iets stiekems, mensen kunnen daar kwaad om worden. Dat is bij mij nog nooit gebeurd maar het kán en die spanning is er altijd. Ik heb echter weinig keus omdat het resultaat van vooraf toestemming vragen is dat ik dan zit met een serie geforceerde plaatjes. Ik neem dus het risico en vraag achteraf toestemming voor gebruik.




Over de galerie Magnificat:
Magnificat was de lofzang van Maria aan de Heer, jouw Magnificat is een lofzang op de mens. Kun je dat toelichten?
Maria is door de eeuwen heen altijd gezien als de liefhebbende en ook de lijdende moeder, ze staat voor het goede, voor barmhartigheid en genade, dienstbaarheid, onbaatzuchtigheid. Allemaal mooie eigenschappen die een beroep doen op het goede in de mens, een voorbeeld voor miljoenen vrouwen, overal ter wereld. Ze wordt afgebeeld met een stralenkrans om haar hoofd, symbool voor het licht, de liefde van God, het hogere.
Tegelijkertijd is ze door haar heiligheid een ontkenning van wat een vrouw nog meer is. Een mens van vlees en bloed, ontstaan uit ei en zaad, voortgekomen uit lust, geboren in pijn. Waarom zit er niet ook een stralenkrans om haar kut, de heilige plek waar het allemaal begint? Waarom zien we haar nooit als een lustvol wezen? Waarom wordt mensen voorgehouden dat kuisheid een deugd is en lust een zonde? Waarom moeten we ons schamen voor wat we zijn, voor de goddelijke lijven die we gekregen hebben?
Ik geef met deze serie een aanvulling op wat de bijbelschrijvers hebben vergeten te vermelden of misschien wel bewust hebben weg gelaten.
Ik heb deze foto’s/collages niet gemaakt met bovenstaand verhaal in mijn gedachten. Ik maakte ze gewoon omdat iets me fascineerde en pas later ontdekte ik een rode draad en ontstond er door selecteren, passen en meten een totaalwerk.




Je gebruikt in deze galerie religieuze symbolen. Heb je zelf iets met religie?
Je zou kunnen zeggen dat ik erfelijk belast ben. Geboren in een gereformeerd gezin, vader dominee, je kent het wel. Niks aan de hand zolang je maar braaf bent en een voorbeeld voor anderen. Maar als je een opstandig dwars en temperamentvol typetje bent zoals ik, dan heb je een probleem.
Ik wist al als klein kind dat áls er al een God zou bestaan, dat hij dan in de verste verte niet zou lijken op die enge man waar over men in de kerk sprak. Onderdrukken van ‘slechte’ gevoelens was mijn manier om te overleven, dat wil zeggen, zolang ik onder invloed van mijn ouders stond. De weg terug naar onschuld was moeizaam en pijnlijk, maar ik voel me nu rijk met mijn persoonlijke geschiedenis en ik heb er eindelijk zoveel afstand van, dat ik er als kunstenaar iets mee kan en wil doen. Niet uit frustratie om hoe het was, maar uit liefde voor het leven dat vooral geleefd moet worden. Met lust en al!




Gebruik je deze symbolen in deze context bewust? En is het iets dat we in meer werk van je kunnen tegenkomen?
De symbolen ben ik bewust gaan toepassen toen het thema in deze serie duidelijk werd. Ik ben niet opgegroeid met de katholieke symboliek. Die is eigenlijk veel rijker dan die van de protestanten bij wie het maken van beelden verboden is. Het gouden kalf genaamd Lourdes is bij gereformeerden ondenkbaar. De christelijke symboliek sijpelt misschien wel door naar ander werk dat ik maak, al ben ik er niet heel bewust mee bezig.





Het eerste interview met Grietje Bouman werd 4 januari 2010 geplaatst:
viewtopic.php?f=20&t=110




Heb jij ook een vraag aan Grietje? Stel hem hier.

Agnes Frijlink,

Gaan we de schokkende toer op zoals Andres Serrano?

Serrano, de man die onbekende lijken in mortuaria fotografeerde. Schokkende foto's bizar, maar ook met een esthetische waarde. Foto's die daarnaast ook nog iets vertellen over de maatschappij waarin hij leeft.
Serrano, de man die tijdens het ontwikkelen van zijn foto's (met daarop afbeeldingen van Jezus-beelden) urineerde in de ontwikkelvloeistof.
Ik weet niet of hij dat deed om de wereld te shockeren of dat hij gewoon deed wat hij moest doen.
In elk geval volg ik mijn eigen spoor. Misschien shockeer ik, ik ga dat niet uit de weg maar het is niet mijn doel. Ik vind het fijn om door mijn fotografie aan anderen te laten zien hoe ik kijk. Als dat schokkend is, het zij zo.

bedankt voor dit verhelderen antwoord